Kolonoskopiden korkmayın: Kolorektal kanser önlenebilir

Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi Genel Cerrahi ve Cerrahi Onkoloji Uzmanı Doç. Dr. Afig Gojayev, kolorektal kanserin erken teşhis ve düzenli tarama programlarıyla büyük ölçüde önlenebileceğini belirterek, 45 yaşından itibaren taramaların başlatılması gerektiğini vurguladı.

Kalın bağırsak (kolon) ve rektumdan gelişen kanserleri kapsayan kolorektal kanser, dünyada ve Türkiye’de en sık görülen kanser türleri arasında yer alıyor. Mart ayının tüm dünyada “Kolorektal Kanser Farkındalık Ayı” olarak kabul edildiğini hatırlatan Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi Genel Cerrahi ve Cerrahi Onkoloji Uzmanı Doç. Dr. Afig Gojayev, erken teşhisin hayati önem taşıdığını söyledi. Dünyada ve Türkiye’de dikkat çeken veriler Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC) tarafından yayımlanan küresel istatistiklere göre kolorektal kanser, dünyada görülme sıklığı açısından üçüncü, kanser kaynaklı ölümler açısından ise ikinci sırada bulunuyor. Dünya genelinde her yıl yaklaşık 1,9 milyon kişiye bu tanı konuluyor. Türkiye’de de benzer bir tabloya dikkat çeken Gojayev, Sağlık Bakanlığı verilerine göre kolorektal kanserin ülkemizde en sık görülen kanserler arasında üçüncü sırada yer aldığını ve her yıl yaklaşık 20 bin yeni vakanın tespit edildiğini ifade etti. Kansere dönüşebilen poliplere dikkat Hastalığın gelişim sürecine ilişkin bilgi veren Gojayev, kolorektal kanserlerin büyük bölümünün bağırsakta oluşan ve “polip” olarak adlandırılan iyi huylu oluşumlardan geliştiğini söyledi. Poliplerin kansere dönüşmesinin yaklaşık 10 yıl gibi uzun bir süreç aldığını belirten Gojayev, “Bu süre aslında önemli bir fırsat sunuyor. Tarama testleri sayesinde polipler erken dönemde tespit edilip çıkarılabilir ve kanser gelişimi başlamadan önlenebilir” dedi. Risk faktörleri ve korunma yolları Kolorektal kanser riskini artıran başlıca faktörler arasında ileri yaşın önemli bir yer tuttuğunu belirten Gojayev, özellikle 50 yaş ve üzerindeki bireylerde riskin arttığını ifade etti. Ailede kolon kanseri öyküsü bulunması, bazı kalıtsal sendromlar ve inflamatuvar bağırsak hastalıkları da önemli risk faktörleri arasında yer alıyor. Yaşam tarzının da hastalığın gelişiminde etkili olduğunu belirten Gojayev; aşırı kırmızı ve işlenmiş et tüketimi, obezite, sigara ve alkol kullanımı ile hareketsiz yaşamın riski artırdığını söyledi. Liften zengin beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve sağlıklı kilo kontrolünün ise koruyucu etki sağladığını vurguladı. Tarama yaşı 45’e çekiliyor Türkiye’de uygulanan ulusal tarama programına göre 50–70 yaş arasındaki bireylerde iki yılda bir “gaytada gizli kan testi” yapıldığını ve 10 yılda bir kolonoskopi uygulanmasının etkili bir yöntem olduğunu hatırlatan Gojayev, uluslararası kılavuzlarda önemli bir değişikliğe dikkat çekti. Son yıllarda hastalığın genç yaşlarda da artış göstermesi nedeniyle taramaya başlama yaşının 45’e çekilmesinin önerildiğini belirten Gojayev, aile öyküsü bulunan kişilerin ise çok daha erken yaşlarda doktora başvurması gerektiğini ifade etti. Kolonoskopi korkulacak bir işlem değil Toplumda kolonoskopi konusunda gereksiz bir korku bulunduğunu dile getiren Gojayev, işlemin güvenli ve kısa sürede tamamlanan bir yöntem olduğunu belirtti. “Kolonoskopi sırasında hastalara sedasyon adı verilen hafif uyku sağlayan ilaçlar verildiği için hasta ağrı ya da acı hissetmez. Yaklaşık 20–30 dakika süren işlemden sonra hastalar aynı gün normal yaşamlarına dönebilir. Bu yöntemin en büyük avantajı ise yalnızca tanı koymakla kalmayıp kanser öncüsü poliplerin aynı anda çıkarılabilmesidir” diye konuştu. Bu belirtiler ihmal edilmemeli Kolorektal kanserin erken dönemde çoğu zaman belirti vermediğini belirten Gojayev, bazı bulguların ciddiye alınması gerektiğini söyledi. Uzun süren kabızlık veya ishal gibi dışkılama alışkanlıklarında değişiklik, dışkıda kan görülmesi, nedeni açıklanamayan kilo kaybı, karın ağrısı ve nedeni belirlenemeyen kansızlık durumlarında vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini vurguladı. Gojayev, “Kolorektal kanser erken tanı konulduğunda büyük ölçüde tedavi edilebilen bir hastalıktır. 45 yaşından itibaren taramanızı yaptırın, kolonoskopiden korkmayın. Erken tanı hayat kurtarır” dedi.