Türk Dünyasının önde gelen bilim insanları Bakü'de buluştu

'Türk Tarihi ve Çağdaşlık' konulu konferansa 7 Türk devletinden bilim insanları katıldı.

Azerbaycan Millî İlimler Akademisi Riyaset Heyetinde Birinci Türkoloji Kurultayı’nın 100. yılına ithaf olunan “Birinci Türkoloji Kurultayı’nın Kurucuları ve Dersleri: Tarih ve Çağdaşlık” konulu uluslararası ilmî konferans çalışmaları başlatıldı. Konferans katılımcıları önce Fahri Hıyaban’da önemli devlet adamı, modern bağımsız Azerbaycan devletinin mimarı ve kurucusu Ulu Önder Haydar Aliyev’in aziz hatırasını anarak anıtı önüne çiçekler bırakıldı. Ulu Önder’in hayat arkadaşı, göz hekimi ve bilim insanı Akademisyen Zerife Aliyeva’nın kabri üzerine de çiçekler konuldu. Etkinliğe katılanlar ayrıca Şehitler Hıyabanı’nda Azerbaycan’ın egemenliği ve toprak bütünlüğü uğruna canlarını feda eden kahraman vatan evlatlarını da unutmayarak mezarlarına çiçekler bırakıldı. Bununla birlikte “Türk Şehitliği” anıtı ziyaret edilerek burada yatan kahraman ve fedakâr Türk askerlerin aziz hatırası yâd edilmiştir. Daha sonra uluslararası ilmî konferansın katılımcıları Akademi Riyaset Heyetinin fuayesinde Birinci Türkoloji Kurultayı’na adanmış bilgi tabanı, sanal sergi ve Akademi’de jubile dolayısıyla yayımlanmış kitaplarla tanıştı. Konferans, Birinci Türkoloji Kurultayı’nın düzenlenmesinde yakından yer almış Türk dünyasının seçkin isimlerinin hatırasının bir dakikalık saygı duruşuyla başladı. Konferansı açılış konuşmasıyla Azerbaycan Millî İlimler Akademisi Başkanı,Prof.Dr.İsa Habibbeyli açarak katılımcıları selamlayarak bu önemli etkinlik vesilesiyle misafirleri akademide görmekten memnuniyet duyduğunu ifade etti. Habibbeyli, 1926 yılında Akademi’de, tam da bu tarihî salonda düzenlenen Birinci Türkoloji Kurultayı’nın 20'nci yüzyılda Türk halklarının, özellikle de Azerbaycan halkının kültürel yaşamında önemli bir hadise olduğunu belirtmiştir. Kurultayda Türk halklarının dili, tarihi, edebiyatı, alfabesi, etnografyası ve kültürüyle ilgili geleceğe dönük önemli kararlar alınmış, Türk dünyasının tanınmış bilim insanları ve aydınları bir araya gelmiştir. “Kurultayın en büyük tarihî başarılarından biri, karmaşık siyasi şartlara rağmen Latin harfli ortak Türk alfabesinin kabul edilmesi olmuştur,” diyen Akademi Başkanı, bu önemli etkinliğin Türkoloji ilminin temel yönelimlerini belirlediğini vurguladı. Kurultayın ilmî mirasının bugün de güncelliğini koruduğunu ifade etti. İsa Habibbeyli, Bakü şehrinin 19'ncu yüzyılın sonlarından itibaren Türk dünyasında ilmî ve kültürel gelişimin merkezlerinden biri olduğunu, Azerbaycan’ın zengin ilmî ve kültürel potansiyelinin bölge için önemli bir örnek teşkil ettiğini belirtti. Ayrıca bağımsızlıktan sonra Azerbaycan’ın Latin alfabesine resmî geçişi gerçekleştiren ilk Türk devletlerinden biri olduğunu hatırlattı. Akademi Başkanı, 11 Eylül 2024 tarihinde Bakü’de Uluslararası Türk Akademisi ve Türk Dil Kurumu tarafından düzenlenen “Türk Dünyası Ortak Alfabe Komisyonu”nun üçüncü toplantısında 34 harften oluşan Ortak Türk Alfabesi konusunda genel uzlaşmaya varıldığını bildirtti. Bunun, Türk dünyasında ortak kültürel ve ilmî alanın oluşumu açısından önemli bir adım olduğu değerlendirdi. “Devlet başkanının imzaladığı Birinci Türkoloji Kurultayı’nın 90. ve 100. yıl dönümlerinin kutlanmasına ilişkin kararnameler, Türk dünyası bilim insanlarına ve mütefekkirlerine gösterilen yüksek ilgi ve saygının örneğidir,” diyen İsa Habibbeyli, bu girişimlerin Türk dünyasında ilmî-kültürel iş birliğinin, birliğin ve dayanışmanın güçlendirilmesine hizmet ettiğini vurguladı. Konferansta sunulacak bildirilerin Türkoloji ilminin gelişimine ivme kazandıracağını ve ilmî ilişkilerin güçlenmesine imkân sağlayacağını ifade eden Habibbeyli, elde edilecek sonuçların hem ülkede hem de uluslararası düzeyde barış ve kardeşliğin pekişmesine katkı sağlayacağına olan inancını dile getirdi. Ardından konuşan Yunus Emre Enstitüsü Başkanı Profesör Prof.Dr.Abdurrahman Aliy, Birinci Türkoloji Kurultayı’nı ortak zengin geçmişe ve kadim mirasa sahip Türk halklarının kültürel entegrasyonunda dönüm noktası oluşturan önemli bir hadise olarak değerlendirdi. Kurultayda zamanında ileri sürülen birçok fikrin günümüzde başarıyla hayata geçirildiğini belirtti.  Abdurrahman Aliy, Türk dilinin uluslararası ölçekte yaygınlaştırılması, ortak kültürel mirasın korunması ve ilmî faaliyetlerin desteklenmesinin temel öncelikler arasında yer aldığını ifade etmiştir. Yunus Emre Enstitüsü’nün Türkolojiyi yalnızca bir ilim dalı olarak değil; tarihî mirası, kültürel etkileşimi, diplomatik bakışı, dil ve eğitim politikalarını kapsayan çok yönlü ve stratejik bir alan olarak değerlendirdiğini vurguladı. Ortak hedefler etrafında birleşmiş bir Türkoloji camiasının uluslararası alanda daha güçlü ve etkili bir konum oluşturabileceğini ifade etti. Daha sonra Birinci Türkoloji Kurultayı için hazırlanan özel bir film gösterildi. Etkinlikte Azerbaycan Cumhuriyeti Kültür Bakan Yardımcısı Ferid Caferov konuşarak 20'nci yüzyılın başlarının Türk halkları için karmaşık ve kader belirleyici bir dönem olduğunu belirtmiştti.Birinci Türkoloji Kurultayı’nın büyük bir entelektüel platform olarak dil, alfabe, maarifçilik ve kültürel miras meselelerini sistemli biçimde gündeme taşıdığını ifade etti. Bakan Yardımcısı, Türk dünyasında kültürel entegrasyon fikrinin ilmî temelde tartışılmasının günümüzde de güncelliğini koruduğunu, bu yönelimin Cumhurbaşkanı İlham Aliyev tarafından kültür politikasının önceliklerinden biri olarak sürekli desteklendiğini söyledi.Ayrıca küreselleşme, yeni meydan okumalar, dijitalleşme ve yapay zekânın hızlı gelişiminin kültür kavramına yeni içerikler kazandırdığını vurguladı.Bu şartlarda millî-manevî değerlerin korunarak yeni dijital ortama uyarlanmasının son derece önemli olduğunu belirtti. Daha sonra Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Serdar Çam, Türkiye Millî Eğitim Bakan Yardımcısı Doç.Dr. Celile Ören Ökten, Azerbaycan Cumhuriyeti Bilim ve Eğitim Bakanlığına bağlı Bilim ve Yükseköğretim Devlet Ajansı Direktörü Ülker Sattarova, Türkiye’nin Azerbaycan Büyükelçisi Prof.Dr. Birol Akgün, Azerbaycan Yazarlar Birliği Başkanı, Halk Yazarı Anar, Türkiye Milletvekili ve AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Kürşat Zorlu, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı Prof.Dr. Derya Örs, Uluslararası Türk Akademisi Başkanı akademisyen Şahin Mustafayev, Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Osman Mert ve Halk Şairi Sabir Rüstemhanlı da birer konuşma yaptı. Etkinlikte ayrıca Türk Kültürü Araştırma Enstitüsü Müdürü Prof.Dr.Ahmet Bican Ercilasun “Türkolojinin Stratejik Temelleri Kurultay Ölçeğinde”, Azerbaycan Atatürk Merkezi Başkanı akademisyen Nizami Caferov “Birinci Türkoloji Kurultayı’nda Azerbaycan” ve Azerbaycan Diller Üniversitesi Profesörü Adil Babayev “Birinci Türkoloji Kurultayı Katılımcılarının Akıbeti ve Onuru” başlıklı bildiriler sunmuşlardır.